مجموعة مؤلفين

161

پنج سفرنامه يا سفر به اقليم عشق ( فارسى )

ميرزا عليخان پس از يك سال اقامت در قزوين به درالخلافهء تهران بازگشت و پس از فراگيرى و تكميل فنون خط و كتابت در ادارهء انتشارات وزارت انطباعات به اشتغال پرداخت و در مقام معاونت آن اداره به مدت 20 سال در تحرير ، تدوين و انتشار روزنامه‌هايى مانند : روزنامهء ملت سنيه ايران ، روزنامهء ملتى ، روزنامهء ايران ، روزنامهء اطلاع ، روزنامهء علمى و روزنامهء مرآت السفر « 1 » همكارى نمود . صفاءالسلطنه پس از استعفا از معاونت وزارت انطباعات در زمانى كه قوام الدوله ( ميرزا عباس خان معاون الملك ) وزير امور خارجه بود ، در شمار منشيان ديوان رسائل خاصهء دولتى درآمد و در سال 1295 ق ، هنگامى كه عباس ميرزا ملك‌آرا ، عهده دار حكومت خمسه ( زنجان ) بود به سمت منشىگرى او منصوب شد و پس از عزيمت به خمسه ، نزديك به دو سال در اين مقام خدمت كرد . وى در سال 1297 ق ، در زمانى كه ميرزا حسين‌خان مشيرالدوله قزوينى ، سپهسلار اعظم ، به فرمانروايى خراسان رسيد ، به سمت منشىگرى حكومت و معاونت وزارت خراسان منصوب گرديد . با فوت نابهنگام مشيرالدوله قزوينى در سال 1300 ق ، صفاءالسلطنه عازم تهران شد و در راه بازگشت به درخواست پدرش از مسير كوير به نائين و سپس به دارالخلافه رفت و در اين سفر ، كتاب تحفة الفقرا يا گزارش كوير را كه شامل اطلاعات بسيار ارزشمندى دربارهء تاريخ و جغرافيا و شرح احوال دانشمندان و علماى شهرهايى كه از آن عبور مىكند به صورت روزشمار از هنگام حركت از مشهد تا تهران تدوين نمود . « 2 » وى سپس مدتى را به تحرير در « مجلس تظلمات عامه » و تحريرات وزارت داخله اشتغال داشت و به سال 1314 ق ، در زمان سلطنت مظفرالدين شاه از طرف ميرزا محسن‌خان مشيرالدوله وزير امور خارجه به نيابت وزارت خارجه منصوب شد و همچنين در زمان وزارت ميرزا نصرالله خان نائينى معروف به مشيرالملك ، علاوه بر مقام معاونت وزارت خارجه ، كارپردازى ايران در كربلارا نيز بر عهده گرفت . و بر همين اساس در پنجم ماه رجب 1318 ق ، به عنوان كارپرداز به‌همراه عباس‌خان فرزند بزرگش كه منشى و معاون او در ا ين مقام بود ، با اهل و عيالش راهى كربلا

--> ( 1 ) . همان ، ص 12 . ( 2 ) . كتاب تحفة الفقرا در سال 1366 ش به اهتمام محمد گلبن تصحيح و منتشر شده است .